پیشگفتار
كتاب :  چهل حدیث كربلا
حدیث كربلا، حدیث حریت و حماسه‏هاست و روایتش روایت رویش و خیزش، و سرودش همیشه سرخ و حیات بخش و حركت زا .  در خصوص كربلا و حماسه همیشه جاوید عاشورا، در كتابى با نام «سیماى كربلا، حریم حریت» سخن گفته‏ایم و چندین حدیث ازاحادیث این دفتر را نیز در آنجا البته با شرح و بسطى بیشتر آورده‏ایم .  دیگر لازم نیست در این مقدمه حرف به درازا كشد، تنها به تذكر چند نكته كه در فهم بهتر این مجموعه مى‏تواند مفید باشد بسنده مى‏شود :  1 . روایتهایى كه درباره كربلا، بویژه زیارت آستان قدس حسینى علیه السلام، در منابع روایى آمده است . بیشتر از اینها است كه در یك مجموعه چهل حدیثى بگنجد، ما از صدها حدیث، این چهل نمونه را، از سخنان برگزیدگان خدا برگزیده‏ایم .  2 ـ احادیث از كتابهاى معتبر نقل شده و بیشتر آنها را در كتاب وزین كامل الزیارات مى‏توان دید، كتابى كه در نظر دانشوران شیعى معتبراست و محكم .  3 ـ در انتخاب حدیثها، علاوه بر نكات چندى كه در نظر بوده این نكته نیز در نظر گرفته شده است كه تا حد امكان حدیثى نقل شود كه كم لفظ و معتبر، اما پر معنى باشد تا حفظ آن براى همه سهل و ممكن باشد .  4 ـ پیشاپیش اقرار مى‏شود كه ترجمه‏ها نارسا بوده و آن لطف بى نظیرى كه در سخن معصوم علیه السلام است در ترجمه‏ها دیده نمى‏شود ما تلاش خویش را كرده‏ایم، امید كه مقبول درگاه حضرت حق واقع گردد . 
محمد صحتى سردرودى قم ـ 10/8/ 73
1- حریم پاك
عن النبى صلى الله علیه و آله و سلم قال :   .  . و هى اطهر بقاع الأرض و اعظمها حرمة و انها لمن بطحاء الجنة .  پیامبر اسلام صلى الله علیه و آله و سلم در ضمن حدیث بلندى مى‏فرماید :  كربلا پاكترین بقعه روى زمین و از نظر احترام بزرگترین بقعه‏ها است و الحق كه كربلا از بساطهاى بهشت است . بحار الانوار، ج 98، ص 115 و نیز كامل الزیارات، ص 264
2 - سرزمین نجات
قال رسول الله صلى الله علیه و آله و سلم :  یقبر ابنى بأرض یقال لها كربلا هى البقعة التى كانت فیها قبة الاسلام نجا الله التى علیها المؤمنین الذین امنوا مع نوح فى الطوفان .  پیامبر خدا صلى الله علیه و آله و سلم فرمود :  پسرم حسین در سرزمینى به خاك سپرده مى‏شود كه به آن كربلا گویند، زمین ممتازى كه همواره گنبد اسلام بوده است، چنانكه خدا، یاران مؤمن حضرت نوح را در همانجا از طوفان نجات داد . كامل الزیارات، ص 269، باب 88، ح 8
3 - مسلخ عشق
قال امیر المؤمنین على علیه السلام :  هذا .  .  . مصارع عشاق شهداء لا یسبقهم من كان قبلهم و لا یلحقهم من كان بعدهم .  حضرت على علیه السلام روزى گذرش از كربلا افتاد و فرمود :  اینجا قربانگاه عاشقان و مشهد شهیدان است شهیدانى كه نه شهداى گذشته و نه شهداى آینده به پاى آنها نمى‏رسند .  تهذیب، ج 6، ص 73 و بحار، ج 98، ص 116
4 - عطر عشق
قال على علیه السلام :  واها لك أیتها التربة لیحشرن منك قوم یدخلون الجنة بغیر حساب .  امیر المؤمنین علیه السلام خطاب به خاك كربلا فرمود :  چه خوشبوئى اى خاك! در روز قیامت قومى از تو بپا خیزند كه بدون حساب و بى درنگ به بهشت روند .  شرح نهج البلاغه ابن ابى الحدید، ج 4، ص 169
5 - ستاره سرخ محشر
قال على بن الحسین علیه السلام :  تزهر أرض كربلا یوم القیامة كالكوكب الدرى و تنادى أنا أرض الله المقدسة الطیبة المباركة التى تضمنت سید الشهداء و سید شباب اهل الجنة .  امام سجاد علیه السلام فرمود :  زمین كربلا، در روز رستاخیز، چون ستاره مرواریدى مى‏درخشد و ندا در مى‏دهد كه‏من زمین مقدس خدایم، زمین پاك و مباركى كه پیشواى شهیدان و سالار جوانان بهشت را در بر گرفته است . ادب الطف، ج 1، ص 236، به نقل از كامل الزیارات، ص 268
6 - كربلا و بیت المقدس
قال ابو عبد الله علیه السلام :  الغاضریة من تربة بیت المقدس .  امام صادق علیه السلام فرمود :  كربلا از خاك بیت المقدس است . كامل الزیارات، ص 269، باب 88، ح 7
7 - فرات و كربلا
قال ابو عبد الله علیه السلام
اءن أرض كربلا و ماء الفرات اول ارض و اول ماء قدس الله تبارك و تعالى .  .  .  امام صادق علیه السلام فرمود :  سرزمین كربلا و آب فرات، اولین زمین و نخستین آبى بودند كه خداوند متعال به آنها قداست و شرافت بخشید . بحار الانوار، ج 98، ص 109 و نیز كامل الزیارات، ص 269
8 - كربلا، كعبه انبیاء
قال ابو عبد الله علیه السلام :  لیس نبى فى السموات و الارض، اءلا یسألون الله تبارك و تعالى أن یؤذن لهم فى زیارة الحسین (علیه السلام)، ففوج ینزل و فوج یعرج .  امام صادق علیه السلام فرمود :  هیچ پیامبرى در آسمانها و زمین نیست مگر این كه مى‏خواهند خداوند متعال به آنان‏رخصت دهد تا به زیارت امام حسین علیه السلام مشرف شوند، چنین است كه گروهى به كربلا فرود آیند و گروهى از آنجا عروج كنند . مستدرك الوسائل، ج 10، ص 244، به نقل از كامل الزیارات، ص 111
9 - كربلا، مطاف فرشتگان
قال ابو عبد الله علیه السلام :  لیس من ملك فى السموات و الأرض الا یسألون الله تبارك و تعالى أن یؤذن لهم فى زیارة الحسین (علیه السلام)، ففوج ینزل و فوج یعرج .  امام صادق علیه السلام فرمود :  هیچ فرشته‏اى در آسمانها و زمین نیست مگر این كه مى‏خواهد خداوند متعال به اورخصت دهد تا به زیارت امام حسین علیه السلام مشرف شود، چنین است كه همواره فوجى از فرشتگان به كربلا فرود آیند و فوجى دیگر عروج كنند و از آنجا اوج گیرند . مستدرك الوسائل، ج 10، ص 244، به نقل از كامل الزیارات ص 114
10 - راه بهشت
قال ابو عبد الله علیه السلام :  موضع قبر الحسین علیه السلام ترعة من ترع الجنة امام صادق علیه السلام فرمود :  جایگاه قبر امام حسین علیه السلام درى از درهاى بهشت است  . كامل الزیارات، ص 271، باب 89، ح 1
11 - كربلا، حرم امن
قال ابو عبد الله علیه السلام :  ان الله اتخذ كربلا حرما آمنا مباركا قبل أن یتخذ مكة حرما .  امام صادق علیه السلام فرمود :  به راستى كه خدا كربلا را حرم امن و با بركت قرار داد پیش از آنكه مكه را حرم قرار دهد . كامل الزیارات، ص 267 بحار، ج 98، ص 110
12 - زیارت مداوم
قال الصادق علیه السلام :  زوروا كربلا و لا تقطعوه فاءن خیر أولاد الانبیاء ضمنته .  .  .  امام صادق علیه السلام فرمود :  كربلا را زیارت كنید و این كار را ادامه دهید، چرا كه كربلا بهترین فرزندان پیامبران را در آغوش خویش گرفته است . كامل الزیارات، ص 269
13 - بارگاه مبارك
قال الصادق علیه السلام :  «شاطى‏ء الوادى الأیمن» الذى ذكره الله فى القرآن، (1) هو الفرات و «البقعة المباركة» هى كربلا .  امام صادق علیه السلام فرمود :  آن «ساحل وادى ایمن» كه خدا در قرآن یاد كرده فرات است و «بارگاه با بركت» نیز كربلا است .  (2)
14 - شوق زیارت
قال الامام الباقر علیه السلام :  لو یعلم الناس ما فى زیارة قبر الحسین علیه السلام من الفضل، لماتوا شوقا .  امام باقر علیه السلام فرمود :  اگر مردم مى‏دانستند كه چه فضیلتى در زیارت مرقد امام حسین علیه السلام است از شوق زیارت مى‏مردند . ثواب الاعمال، ص 319، به نقل از كامل الزیارات  . 
15 - حج مقبول و ممتاز
قال ابو جعفر علیه السلام :  زیارة قبر رسول الله صلى الله علیه و آله و زیارة قبور الشهداء، و زیارة قبر الحسین بن على علیهما السلام، تعدل حجة مبرورة مع رسول الله صلى الله علیه و آله .  امام باقر علیه السلام فرمود :  زیارت قبر رسول خدا «ص» ، و زیارت مزار شهیدان، و زیارت مرقد امام حسین علیه السلام معادل است با حج مقبولى كه همراه رسول خدا «ص» بجا آورده شود . مستدرك الوسائل، ج 1، ص 266، و نیز كامل الزیارات، ص 156
16 - تولدى تازه
عن حمران قال :  زرت قبر الحسین علیه السلام فلما قدمت جاءنى . ابو جعفر محمد بن على علیه السلام .  .  . فقال علیه السلام :  ابشر یا حمران فمن زار قبور شهداء آل محمد صلى الله علیه و آله و سلم یرید الله بذلك وصلة نبیه حرج من ذنوبه كیوم ولدته امه .  حمران مى‏گوید :  هنگامى كه از سفر زیارت‏امام حسین علیه السلام برگشتم، امام باقر علیه السلام به دیدارم آمد و فرمود :  اى حمران! به تو مژده مى‏دهم كه هر كس قبور شهیدان آل محمد (ص) را زیارت كند و مرادش از این كار رضایت خدا و تقرب به پیامبر (ص) باشد، از گناهانش بیرون مى‏آید چون روزى كه مادرش او را زاد . امالى شیخ طوسى، ج 2، ص 28، چاپ نجف بحار، ج 98، ص  . 20
17 - زیارت مظلوم
عن ابى جعفر و ابى عبد الله علیه السلام یقولان :  من احب أن یكون مسكنه و مأواه الجنة، فلا یدع زیارة المظلوم .  از امام باقر و امام صادق علیهما السلام نقل شده كه فرمودند :  هر كس كه مى‏خواهد مسكن و مأوایش بهشت باشد، زیارت مظلوم علیه السلام را ترك نكند . مستدرك الوسائل، ج 10، ص 253
18 - شهادت و زیارت
قال الامام الصادق علیه السلام :  زوروا قبر الحسین (علیه السلام) و لا تجفوه، فاءنه سید شباب أهل الجنة من الخلق، و سید شباب الشهداء .  امام صادق علیه السلام فرمود :  مرقد امام حسین علیه السلام را زیارت كنید و با ترك زیارتش به او ستم نورزید چرا كه او سید جوانان بهشت از مردم، و سالار جوانان شهید است . مستدرك الوسائل، ج 10، ص 256 :  و كامل، ص 109
19 - زیارت، بهترین كار
قال ابو عبد الله علیه السلام :  زیارة قبر الحسین بن على علیهما السلام من افضل ما یكون من الاعمال . 
امام صادق علیه السلام فرمود :  زیارت قبر امام حسین علیه السلام از بهترین كارهاست كه مى‏تواند انجام یابد . مستدرك الوسائل، ج 10، ص  . 311
20 - سفره‏هاى نور
قال الامام الصادق علیه السلام :  من سره ان یكون على موائد النور یوم القیامة فلیكن من زوار الحسین بن على (علیهما السلام) امام صادق علیه السلام فرمود :  هر كس دوست دارد روز قیامت، بر سر سفره‏هاى نور بنشیند باید از زائران امام حسین (علیه السلام) باشد . وسائل الشیعه، ج 10، ص 330 بحار الانوار، ج 98، ص 72
21 - شرط شرافت
قال الصادق علیه السلام :  من اراد أن یكون فى جوار نبیه و جوار على و فاطمة فلا یدع زیارة الحسین علیهم السلام امام صادق علیه السلام فرمود :  كسى كه مى‏خواهد در همسایگى پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم) و در كنار على (علیه السلام) و فاطمه (س) باشد، زیارت امام حسین (علیه السلام) را ترك نكند . وسائل الشیعه، ج 10، ص 331، ح  . 39
22 - زیارت، فریضه الهى
قال ابو عبد الله علیه السلام :  لو أن احدكم حج دهره ثم لم یزر الحسین بن على علیه السلام لكان تاركا حقا من حقوق رسول الله (ص) لأن حق الحسین فریضة من الله تعالى، واجبة على كل مسلم .  امام صادق علیه السلام فرمود :  اگر یكى از شما تمام عمرش را احرام حج بندد، اما امام حسین علیه السلام را زیارت نكند، حقى‏از حقوق رسول خدا (ص) را ترك كرده است چرا كه حق حسین علیه السلام فریضه الهى و بر هر مسلمانى واجب و لازم است . وسائل الشیعه، ج 10، ص  . 333
23 - كربلا، كعبه كمال
قال ابو عبد الله علیه السلام : 
من لم یأت قبر الحسین علیه السلام حتى یموت كان منتقص الاءیمان، منتقص الدین، اءن ادخل الجنة كان دون المؤمنین فیها .  امام صادق علیه السلام فرمود :  هر كس به زیارت قبر امام حسین علیه السلام نرود تا بمیرد، ایمانش ناتمام و دینش ناقص خواهد بود، به بهشت هم كه برود پایین تر از مؤمنان در آنجا خواهد بود . وسائل الشیعه، ج 10، ص  . 335
24 - از زیارت تا شهادت
قال ابو عبد الله علیه السلام :  لا تدع زیارة الحسین بن على علیهما السلام و مر أصحابك بذلك یمد الله فى عمرك و یزید فى رزقك و یحییك‏ء الله سعیدا و لا تموت الا شهیدا .  امام صادق علیه السلام فرمود :  زیارت امام حسین علیه السلام را ترك نكن و به دوستان و یارانت نیز همین را سفارش كن! تا خدا عمرت را دراز و روزى و رزقت را زیاد كند و خدا تو را با سعادت زنده دارد و نمیرى مگر شهید . وسائل الشیعه، ج 10، ص 335
25 - حدیث محبت
عن ابى عبد الله علیه السلام قال :  من اراد الله به الخیر قذف فى قلبه حب الحسین علیه السلام و زیارته، و من اراد الله به السوء قذف فى قلبه بغض الحسین علیه السلام و بغض زیارته .  از امام صادق علیه السلام نقل شده كه فرمود :  هر كس كه خدا خیر خواه او باشد، محبت حسین (علیه السلام) و زیارتش را در دل او مى‏اندازد و هر كس كه خدا بدخواه او باشد، كینه و خشم حسین (علیه السلام) و خشم زیارتش را در دل او مى‏اندازد . وسائل الشیعه، ج 10، ص 388، بحار الانوار، ج 98، ص 76
26 - نشان شیعه بودن
قال الصادق علیه السلام : 
من لم یأت قبر الحسین علیه السلام و هو یزعم انه لنا شیعة حتى یموت فلیس هو لنا شیعة، و ان كان من اهل الجنة فهو من ضیفان اهل الجنة .  امام صادق علیه السلام فرمود :  كسى كه به زیارت قبر امام حسین نرود و خیال كند كه شیعه ما است و با این حال و خیال بمیرد، او شیعه ما نیست، و اگر هم از اهل بهشت باشد، از میهمانان اهل بهشت خواهد بود . كامل الزیارات، ص 193، بحار الانوار، ج 98، ص  . 4
27 - سكوى معراج
قال الصادق علیه السلام :  من اتى قبر الحسین علیه السلام عارفا بحقه كتبه الله عز و جل فى اعلى علیین .  امام صادق علیه السلام فرمود :  هر كس كه به زیارت قبر حسین علیه السلام نایل شود و به حق آن حضرت معرفت داشته باشد، خداى متعال او را در بلندترین درجه عالى مقامان ثبت مى‏كند  . من لا یحضره الفقیه، ج 2، ص  . 581
28 - مكتب معرفت
قال ابو الحسن موسى بن جعفر علیه السلام :  أدنى ما یثاب به زائر أبى عبد الله (علیه السلام) بشط فرات، اذا عرف حقه و حرمته و ولایته، أن یغفر له ما تقدم من ذنبه و ما تأخر .  حضرت امام موسى كاظم علیه السلام فرمود :  كمترین ثوابى كه به زائر امام حسین علیه السلام در كرانه فرات، داده مى‏شود این است كه تمام گناهان، مقدم و مؤخرش بخشوده مى‏شود . بشرط این كه حق و حرمت و ولایت آن حضرت را شناخته باشد . مستدرك الوسائل، ج 10، ص 236، به نقل از كامل الزیارات، ص  . 138
29 - همچون زیارت خدا
قال الامام الرضا علیه السلام :  من زار قبر الحسین (علیه السلام) بشط الفرات كان كمن زار الله .  امام رضا علیه السلام فرمود :  كسى كه قبر امام حسین علیه السلام را در كرانه فرات زیارت كند، مثل كسى است كه خدا را زیارت كرده است . مستدرك الوسائل، ج 10، ص 250، به نقل از كامل
30 - زیارت عاشورا
قال الصادق علیه السلام :  من زار الحسین علیه السلام یوم عاشورا وجبت له الجنة .  امام صادق علیه السلام فرمود :  هر كس كه امام حسین علیه السلام را در روز عاشورا زیارت كند، بهشت بر او واجب مى‏شود . اقبال الاعمال، ص 568
31 - بالاتر از روسپیدى
قال ابو عبد الله علیه السلام :  من بات عند قبر الحسین علیه السلام لیلة عاشورا لقى الله یوم القیامة ملطخا بدمه، كانما قتل معه فى عرصة كربلا .  امام صادق علیه السلام فرمود :  كسى كه شب عاشورا را در كنار مرقد امام حسین علیه السلام سحر كند، روز قیامت در حالى به پیشگاه خدا خواهد شتافت كه به خونش آغشته باشد، مثل كسى كه در میدان كربلا و در كنار امام حسین علیه السلام كشته شده باشد . وسائل الشیعه، ج 10، ص  . 372
32 - نشانه‏هاى ایمان
قال ابو محمد الحسن العسكرى علیه السلام :  علامات المؤمن خمس :  صلاة الخمسین، و زیارة الاربعین، و التختم، فى الیمین، و تعفیر الجبین و الجهر ببسم الله الرحمن الرحیم .  امام حسن عسگرى علیه السلام فرمود :  نشانه‏هاى مؤمن پنج چیز است :  1 ـ نمازهاى پنجاهگانه (3) 2 ـ زیارت اربعین 3 ـ انگشتر به دست راست كردن 4 ـ بر خاك سجده كردن 5 ـ بسم الله الرحمن الرحیم را بلند گفتن . وسائل الشیعه، ج 10، ص 373، و نیز التهذیب، ج 6، ص 52
33 - رواق منظر یار
قال رسول الله صلى الله علیه و آله و سلم : 
الا و ان الاجابة تحت قبته، و الشفاء فى تربته، و الأئمة (علیهم السلام) من ولده پیامبر اسلام صلى الله علیه و آله و سلم فرمود :  بدانید كه اجابت دعا، زیر گنبد حرم او و شفاء در تربت او، و امامان علیهم السلام از فرزندان اوست . مستدرك الوسائل، ج 10، ص  . 335
34 - تربت و تربیت
قال الصادق علیه السلام :  حنكوا أولادكم بتربة الحسین (علیه السلام) فانها امان .  امام صادق علیه السلام فرمود :  كام كودكانتان را با تربت حسین (علیه السلام) بردارید، چرا كه خاك كربلا، فرزندانتان را بیمه مى‏كند . وسائل الشیعه، ج 10، ص  . 410
35 - بزرگترین دارو
قال ابو عبد الله علیه السلام :  فى طین قبر الحسین (علیه السلام)، الشفاء من كل داء، و هو الدواء الاكبر .  امام صادق علیه السلام فرمود :  شفاى هر دردى در تربت قبر حسین علیه السلام است و همان است كه بزرگترین داروست . كامل الزیارات، ص 275 و وسائل الشیعه، ج 10، ص  . 410
36 - تربت و هفت حجاب
قال الصادق علیه السلام :  السجود على تربة الحسین علیه السلام یخرق الحجب السبع .  امام صادق علیه السلام فرمود :  سجده بر تربت حسین علیه السلام حجابهاى هفتگانه را پاره مى‏كند . مصباح المتهجد، ص 511، و بحار الانوار، ج 98، ص  . 135
37 - سجده بر تربت عشق
كان الصادق علیه السلام لا یسجد الا على تربة الحسین علیه السلام تذللا لله و استكانة الیه .  رسم حضرت امام صادق علیه السلام چنین بود كه :  جز بر تربت حسین علیه السلام به خاك دیگرى سجده نمى‏كرد و این كار را از سر خشوع و خضوع براى خدا مى‏كرد . وسائل الشیعه، ج 3، ص  . 608
38 - تسبیح تربت
قال الصادق علیه السلام :  السجود على طین قبر الحسین علیه السلام ینور الى الارض السابعة و من كان معه سبحة من طین قبر الحسین علیه السلام كتب مسبحا و ان لم یسبح بها .  .  .  امام صادق علیه السلام فرمود :  سجده بر تربت قبر حسین علیه السلام تا زمین هفتم را نور باران مى‏كند و كسى كه تسبیحى‏از خاك مرقد حسین علیه السلام را با خود داشته باشد، تسبیح گوى حق محسوب مى‏شود، اگر چه با آن تسبیح هم نگوید . من لا یحضره الفقیه، ج 1، ص 268، وسائل الشیعه، ج 3، ص  . 608
39 - تربت شفابخش
عن موسى بن جعفر علیه السلام قال :  و لا تأخذوا من تربتى شیئا لتبركوا به فان كل تربة لنا محرمة الا تربة جدى الحسین بن على علیهما السلام فان الله عز و جل جعلها شفاء لشیعتنا و أولیائنا .  حضرت امام كاظم علیه السلام در ضمن حدیثى كه از رحلت خویش خبرى مى‏داد، فرمود :  چیزى از خاك قبر من بر ندارید تا به آن‏تبرك جویید چرا كه خوردن هر خاكى جز تربت جدم حسین علیه السلام، بر ما حرام است، خداى متعال تنها تربت كربلا را، براى شیعیان و دوستان ما شفا قرار داده است . جامع احادیث الشیعه، ج 12، ص  . 533
40 یكى از چهار نیاز
قال الامام موسى الكاظم علیه السلام :  لا تستغنى شیعتنا عن أربع :  خمرة یصلى علیها، و خاتم یتختم به، و سواك یستاك به، و سبحة من طین قبر أبى عبد الله علیه السلام .  .  .  حضرت امام موسى بن جعفر علیه السلام فرمود :  پیروان ما از چهار چیز بى نیاز نیستند :  1 ـ سجاده‏اى كه بر روى آن نماز خوانده شود . 2 ـ انگشترى كه در انگشت باشد . 3 ـ مسواكى كه با آن دندانها را مسواك كنند . 4 ـ و تسبیحى از خاك مرقد امام حسین علیه السلام .  .  . تهذیب الاحكام، ج 6، ص 75
پى‏نوشت‏ها : 
1 . قرآن مجید، سوره قصص، آیه 30
2 . بحار الانوار، ج 57، ص 203، به نقل از تهذیب
3 . منظور نمازهاى روزانه و نوافل آنهاست كه پنجاه ركعت مى‏شود .